TL;DR
- Sprzęt geodezyjny dawniej oznaczał pracę bez GPS, ale z narzędziami, które wymagały zespołu i doświadczenia.
- Geodezja ma korzenie w starożytnym Egipcie, a w Europie zmieniała się wraz z rozwojem państw i podatków.
- W Polsce „geodezja” bywa rozumiana inaczej niż na Zachodzie – tam część zadań nazywa się miernictwem.
- Kataster pruski (XIX w.) do dziś jest realnym punktem odniesienia w pracy geodetów.
Spis treści
- Wstęp: geodezja dziś i kiedyś
- Od czasów starożytnego Egiptu
- Polska jest wyjątkiem!
- Kataster pruski służy nam do tej pory
- Sprzęt geodezyjny dawniej – lista urządzeń
- FAQ
- Podsumowanie
- Komentarz autora
- O autorze
- Źródła
Wstęp: geodezja dziś i kiedyś
Obecnie geodezja to niezwykle zaawansowana technologicznie dziedzina nauki, a to przekłada się na naszą pracę – jesteśmy świadkami tego, jak dosłownie z dnia na dzień pojawiają się kolejne nowinki związane z naszą branżą. Niegdyś, przez wiele lat, a nawet dekad, wyglądało to jednak zupełnie inaczej, a ówcześni geodeci nie korzystali z takich cudów, jak np. GPS.
„Jakie urządzenie jest najważniejsze w pracy geodety?” Takie pytanie zadaliśmy fachowcom tej branży działającym w PUI Andrzej Dzieniszewski. Odpowiedź była natychmiastowa i taka sama w kilku przypadkach: „łopata!”
I to jest fakt, bez najprostszej „koparki ręcznej” nie poradziliby sobie zarówno geodeci starożytni, jak i ci obecni. Dalej, w XXI wieku, używamy łopaty jako narzędzia niezbędnego w odkrywaniu (i skrywaniu) najróżniejszych elementów związanych z naszą pracą. I to w korelacji z takimi nowoczesnymi urządzeniami, jak GPS.
Dziś jednak nie będzie o teraźniejszości czy przyszłości zawodu geodety, tylko o przeszłości. A w kolejnej publikacji przybliżymy już nowszy sprzęt, którym się posługujemy.
Od czasów starożytnego Egiptu
Geodezja została wymyślona już w czasie starożytnej cywilizacji rozwiniętej nad brzegami Nilu i służyła przede wszystkim do odwzorowywania pół do wylewach tej olbrzymiej rzeki. Recz jasna, jedna z najstarszych nauk na Ziemi (które traktuje o jej mierzeniu – tak na marginesie) wydatnie przydała się także przy tworzeniu widowiskowych piramid itd. Zresztą, nie tylko w starożytnym Egipcie znalazła zastosowanie.
Oto rys historyczny naszego zawodu, opis pochodzi z angielskiej Wikipedii (źródło tu LINK AKTYWNY: https://tiny.pl/5fdrbcq3g ).
„Geodezja istniała od czasów, gdy ludzie wznieśli pierwsze duże budowle. W starożytnym Egipcie rozciągacz linowy wykorzystywał prostą geometrię do ponownego wyznaczania granic po corocznych wylewach Nilu. Niemal idealna kwadratowość i orientacja północ-południe Wielkiej Piramidy w Gizie, zbudowanej ok. 2700 r. p.n.e., potwierdzają biegłość Egipcjan w geodezji. Instrument groma mógł powstać w Mezopotamii (na początku I tysiąclecia p.n.e.). Prehistoryczny zabytek w Stonehenge (ok. 2500 r. p.n.e.) został wytyczony przez prehistorycznych geodetów, którzy używali geometrii kołków i liny.
Matematyk Liu Hui opisał metody pomiaru odległych obiektów w swoim dziele Haidao Suanjing, czyli Podręcznik matematyczny wysp morskich, opublikowanym w 263 r. n.e.
Rzymianie uznali geodezję za zawód. Ustalili podstawowe jednostki miary, według których podzielono Cesarstwo Rzymskie, jak na przykład rejestr podatkowy podbitych ziem (300 r. n.e.). Rzymskich geodetów nazywano Gromatici.
W średniowiecznej Europie, mierzenie granic służyło utrzymaniu granic wsi lub parafii. Praktyka ta polegała na gromadzeniu grupy mieszkańców i obchodzeniu granic parafii lub wsi w celu utrwalenia wspólnej pamięci o granicach. Włączano w nią również młodych chłopców, aby pamięć o granicach przetrwała jak najdłużej.
W Anglii Wilhelm Zdobywca zlecił sporządzenie Księgi Domesday w 1086 roku. Zawierała ona nazwiska wszystkich właścicieli ziemskich, ich powierzchnię, jakość gruntów oraz szczegółowe informacje o ich zawartości i mieszkańcach. Nie zawierała map z dokładnymi lokalizacjami.”
Polska jest wyjątkiem!
Dalej jesteśmy w skarbnicy wiedzy, jaką jest Wikipedia, jednak już w jej polskiej wersji. W artykule na ten temat jest określony jasny podział geodezji na niższą (szczegółową, gdzie pomiary wykonuje się na mniejszych powierzchniach) oraz wyższą (pomiary wielkich powierzchni, z uwzględnieniem kulistości ziemi).
Co ciekawe, pojęcie „geodezja” w naszym kraju (i w jeszcze kilku innych) oznacza co innego, niż w większości przypadków używania tego sformułowania w Europie.
„Polska jest jednym z nielicznych krajów, w których słowa geodezja używa się do określenia dziedziny wiedzy i techniki związanej z pomiarami małych powierzchni (geodezja szczegółowa). W większości krajów Europy zachodniej termin geodezja zarezerwowany jest wyłącznie dla nauki zajmującej się pomiarami dużych obszarów i całej Ziemi. Zadania zarezerwowane dla geodezji szczegółowej określane są tam mianem miernictwa.” – czytamy w artykule na Wikipedii (źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Geodezja).
Kataster pruski służy nam do tej pory
Kataster nieruchomość to (publiczny) rejestr i zbiór wszelkich danych dotyczących budynków, gruntów itd. Są tu informacje o powierzchniach, granicach, właścicielach, klasyfikacji danego obiektu czy gruntu.
- W naszej pracy de facto cały czas korzystamy z katastru pruskiego, który został opracowany i wprowadzony w życie w drugiej połowie XIX wieku. Głównym założeniem tego projektu było zewidencjonowanie gruntów w celach pobierania podatków – tłumaczą geodeci z PUI Andrzej Dzieniszewski.
- Co szczególnie interesujące, pomiary dokonywane wówczas są niezwykle precyzyjne, nawet w porównaniu z dzisiejszymi pomiarami. Pamiętajmy też o tym, że wówczas pomiar, który dziś jest w stanie zrobić jeden człowiek, wówczas musiał robić cały zespół ludzi. Wynikało to m.in. z potrzeby obsługi kilku narzędzi naraz. Obecnie wygląda to zupełnie inaczej, praca geodety jest znacznie bardziej oparta na nowoczesnych technologiach, jednak dalej chylimy czoła przed tymi, którzy metodami – dziś już archaicznymi – mierzyli różnego rodzaju tereny – dodaje ekipa iławskich geodetów.
Sprzęt geodezyjny dawniej – lista urządzeń
Poniżej w formie listy urządzenia, których w przeszłości używali geodeci, także w PUI Andrzej Dzieniszewski.
- Przymiar wstęgowy / taśma miernicza służąca do pomiaru odległości
- Teodolit T6 – służący do pomiaru kierunków poziomych i pionowych
- Niwelator WILD N2 – instrument geodezyjny, umożliwiający pomiar różnicy wysokości
- Teodolit THEO 080A – instrument geodezyjny służący do pomiaru kierunków poziomych i pionowych
- Planimetr – przyrząd mechaniczny do wyznaczania pola powierzchni figur płaskich
- Rurka drenarska – służąca jako podcentr lub znak osnowy
- Teodolit DAHLTA 010B – służący do pomiaru kierunków poziomych i pionowych
- Węgielnica pryzmatyczna – służy do wykonywania prostych pomiarów sytuacyjnych metodą ortogonalną – rzutowania danych punktów na prostą, a także do szybkiego wytyczania kątów prostych.
FAQ
Czy sprzęt geodezyjny dawniej był mniej dokładny niż dzisiejszy?
Nie zawsze. W tekście zwracamy uwagę, że pomiary historyczne potrafiły być bardzo precyzyjne, choć wymagały większego zespołu i czasu.
Dlaczego kataster pruski nadal ma znaczenie?
Bo do dziś stanowi punkt odniesienia w ewidencji gruntów i nieruchomości, a jego założenia były wyjątkowo uporządkowane.
Co było „najważniejszym narzędziem” geodety?
W praktyce: łopata – używana zarówno kiedyś, jak i dziś, do odkrywania punktów i elementów w terenie.
Podsumowanie
Sprzęt geodezyjny dawniej to historia pracy, w której liczyły się cierpliwość, zgranie zespołu i umiejętność obsługi kilku narzędzi naraz. Dziś technologie przyspieszają pomiary, ale fundament – rzetelne wyznaczanie granic i porządkowanie danych – pozostaje ten sam.
Komentarz autora
Ten artykuł składaliśmy jak krótką wycieczkę: najpierw pochodzenie zawodu, potem ciekawostka o polskim rozumieniu geodezji, a na końcu konkret – lista narzędzi. Dzięki temu łatwo „zobaczyć” różnicę między dawną a współczesną pracą geodety, bez zgadywania, co tak naprawdę robiły te urządzenia.
O autorze
PRZECIESZ Marketing – zespół odpowiedzialny za treści i komunikację online.
We współpracy z PUI Andrzej Dzieniszewski – firma realizująca m.in. usługi geodezyjne.
Źródła
Sprawdź nasze usługi budowlane https://budownictwo.ilawa.pl/
Zobacz nasze nieruchomości budowane dla Ciebie https://pui.ilawa.pl/nieruchomosci/
Obserwuj nas na Facebooku https://www.facebook.com/GeodezjaBudowlankaIlawa
Zapraszamy do kontaktu
Najnowsze komentarze